ماتریس تفکیک وظایف ارکان اجرایی — گام دوم: سنجش و گردآوری داده‌ها

۰

🏛️ نمای کلی ماتریس تفکیک مسئولیت‌های ۵ گانه در گام دوم (سنجش)

⚖️ ماتریس تفکیک مسئولیت‌های ۵ گانه در گام دوم (سنجش)

🏢

راه و شهرسازی استان

کارفرما / ناظر عالیه

نظارت بر کیفیت · ممیزی شمولیت بی‌صداها

🏛️

شهرداری و شورا

مالک پیشخوان شهری

پشتیبانی فنی · تأمین لوجستیک محلات

📐

مهندس مشاور

طراح و پردازشگر

طراحی PPGIS · پردازش NLP · نقشه حرارتی

🚶

تسهیل‌گران محلی

مجریان میدانی

راهبری Walkshop · ثبت نیابتی · PII Masking

👥

جامعه مدنی و شهروندان

مولدان دانش بومی

ارائه تجربه زیسته · ثبت عارضه · پیگیری کد

۱

🛠️ تشریح تفصیلی شرح وظایف ارکان ۵ گانه در گام دوم

🏢

رکن اول: اداره کل راه و شهرسازی استان

کارفرما و ناظر عالیه — رئیس دبیرخانه شورای راهبری

اداره کل راه و شهرسازی استان به عنوان رئیس دبیرخانه شورای راهبری، وظیفه نظارت بر صحت اجرای فرآیند سنجش داده‌ها و انطباق آن با ضوابط مصوب را بر عهده دارد.

📌 وظایف کلیدی و عملیاتی

اعتبارسنجی ابزارهای سنجش: بررسی و تأیید پیش‌نویس پرسش‌نامه‌های برخط PPGIS و سناریوهای کارگاه‌های کیفی پیش از انتشار عمومی.
ممیزی نرخ شمولیت گروه‌های بی‌صدا (Inclusivity Audit): پایش مستمر سامانه برای اطمینان از تحقق حداقل آستانه ۲۵٪ مشارکت اقشار کمتر شنیده‌شده (زنان سرپرست خانوار، معلولان، سالمندان و حاشیه‌نشینان).
نظارت بر قفل ۷۲ ساعته شفافیت: پایش سیستمی پیشخوان جهت اطمینان از بارگذاری دستور جلسات و اسناد کارگاه‌های میدانی حداقل ۷۲ ساعت قبل از برگزاری.
بررسی شکایات و گزارش‌های انحراف: رسیدگی به شکایات واصله شهروندان یا سمن‌ها در خصوص نحوه سنجش داده‌ها.

📦 خروجی‌های الزامی صورت‌جلسه تأیید ابزارهای سنجش، تأییدیه مرحله‌ای بانک داده‌های گام دوم.

🏛️

رکن دوم: شهرداری و شورای اسلامی شهر

مالک پیشخوان و پشتیبان لوجستیک

شهرداری و شورای شهر به عنوان مالکان بستر تعاملی، وظیفه تأمین بستر برخط و زیرساخت فیزیکی کارگاه‌های محلی را بر عهده دارند.

📌 وظایف کلیدی و عملیاتی

پشتیبانی زنده از پیشخوان برخط (Engagement Hub): نگه‌داشت فنی و فعال‌سازی فرم‌ها و نقشه‌های تعاملی سامانه شهری (مشابه الگوی osallistuvavantaa.fi).
تبلیغات محیطی و توزیع فراخوان‌ها: اکران بنرهای شهری، نصب پوسترهای حاوی کد QR در اتوبوس‌ها، مساجد، بازارها و ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی.
تأمین لوجستیک و فضاهای محلی: اختصاص سالن‌های فرهنگ‌سراها، مدارس و مساجد محلات حاشیه‌ای برای برگزاری کارگاه‌های هم‌آفرینی.
ایمن‌سازی مسیرهای پیمایش (Walkshops): هماهنگی با پلیس راهور و شهرداری‌های مناطق جهت ایمن‌سازی مسیرهای پیاده‌مداری محلات.

📦 خروجی‌های الزامی گزارش فنی عملکرد پیشخوان، آمار بازدید و توزیع فراخوان‌ها.

📐

رکن سوم: مهندس مشاور / تیم شهرسازی

طراح ابزارها و پردازشگر هوشمند

تیم مشاور مسئولیت اصلی طراحی متدولوژی، گردآوری، پالایش، تبدیل داده‌ها به لایه‌های GIS و تحلیل هوشمند را بر عهده دارد.

📌 وظایف کلیدی و عملیاتی

طراحی ابزارهای ۶ گانه کمی (PPGIS): پیکربندی ماژول‌های رسم نقطه (Map Places)، رسم خط (Map Routes)، رسم پلیگون (Map Areas)، پاپ‌آپ‌های مشروط و بودجه‌ریزی جغرافیایی (Geobudgeting).
طراحی سناریوهای کیفی: تدوین سناریوی پیمایش‌های Walkshop، کارگاه‌های درخت مسئله، مصاحبه‌های عمیق (KIIs) و ماژول ثبت خاطرات هویتی.
تبدیل داده‌ها به لایه‌های GIS متصل به ۹ نظام: تبدیل خودکار خروجی‌های مردمی به فرمت‌های GeoJSON / PostGIS و نگاشت بر نظام‌های ۹ گانه مطالعاتی.
پردازش زبان طبیعی (NLP) و تحلیل احساسات: بکارگیری الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای برچسب‌گذاری موضوعی متون باز و تولید نقشه‌های حرارتی (Heatmaps).
ثبت علل کارشناسی برای رد/قبول نظرات: الزام به ثبت دلایل فنی و قانونی در سامانه در صورت عدم امکان اعمال نظر شهروند در طرح.

📦 خروجی‌های الزامی آتلاس نقشه‌های حرارتی، لایه‌های GeoJSON یکپارچه، گزارش تحلیلی داده‌های کمی و کیفی.

🚶

رکن چهارم: تیم تسهیل‌گران محلی و کارشناسان اجتماعی

مجریان میدانی و حامیان بی‌صداها

تسهیل‌گران به عنوان بازوی میدانی مشاور، ارتباط مستقیم چهره‌به‌چهره با جامعه محلی را مدیریت می‌کنند.

📌 وظایف کلیدی و عملیاتی

راهبری پیمایش‌های میدانی (Walkshops) و کارگاه‌ها: تسهیل‌گری نشست‌های محلی در مساجد و مدارس و ثبت مستندات تصویری/صوتی.
ثبت نیابتی اطلاعات (Proxy Submission): کمک به سالمندان، معلولان، کودکان و افراد کم‌سواد جهت ثبت نظراتشان در ابزارهای نقشه-محور.
پیش‌پردازش و ماسک‌سازی داده‌های هویتی (PII Masking): بررسی متون ارسالی و اطمینان از حذف داده‌های حساس شخصی پیش از انتشار عمومی.
برچسب‌گذاری اولیه متون میدانی: نگاشت اولیه شفاهیات مردم بر کد موضوعی نظام‌های ۹ گانه مطالعاتی.

📦 خروجی‌های الزامی فرم‌های صحه‌گذاری‌شده پیمایش‌ها، صوت/متن پیاده‌شده مصاحبه‌ها و صورت‌جلسات محلی.

👥

رکن پنجم: جامعه مدنی، سمن‌ها و عموم شهروندان

پاسخ‌دهندگان و مولدان دانش بومی

شهروندان و تشکل‌ها ذی‌نفعان اصلی فرآیند بوده و دانش بومی و تجربه زیسته شهر را تأمین می‌کنند.

📌 وظایف کلیدی و عملیاتی

تکمیل پرسش‌نامه‌های مکان‌مند (PPGIS): ثبت نقطه، خط و پلیگون‌های حاوی مسائل، خطرات و پیشنهادات توسعه شهری روی نقشه.
مشارکت در ابزارهای کیفی میدانی: حضور در پیمایش‌های Walkshop، کارگاه‌های هم‌آفرینی محلی و ارائه روایت‌های هویتی.
رصد و پیگیری بازخوردها: دریافت کد پیگیری ۱۶ رقمی یکتا و استعلام آنلاین وضعیت رسیدگی به نظرات ثبت‌شده در سامانه.

📦 خروجی‌های الزامی بانک داده‌های تجربه زیسته، آراء بودجه‌ریزی جغرافیایی و عارضه‌های جانمایی‌شده.

۲

📊 ماتریس مسئولیت‌های اجرایی (RACI Matrix) در گام دوم

جدول زیر نقش دقیق هر یک از ارکان را در ۱۰ زیرفرآیند اصلی گام دوم شفاف می‌کند:

R Responsible — مسئول اجرایی انجام کار A Accountable — پاسخگو و تصویب‌کننده نهایی C Consulted — مشاور و ارائه‌دهنده نظر تخصصی I Informed — آگاه‌شونده از نتایج

زیرفرآیند عملیاتی گام دوم (سنجش داده‌ها)	راه و شهرسازی (کارفرما)	شهرداری و شورا	مهندس مشاور	تسهیل‌گران محلی	شهروندان و سمن‌ها
۱. طراحی و پیکربندی ابزارهای کمی (PPGIS)	A	C	R	C	I
۲. طراحی سناریوی Walkshops و کارگاه‌های کیفی	A	C	R	C	I
۳. استقرار بستر برخط پیشخوان و اطلاع‌رسانی QR	I	A / R	C	I	I
۴. اجرای پیمایش‌های پیاده‌مداری میدانی (Walkshops)	I	C	A	R	C
۵. برگزاری کارگاه‌های درخت مسئله در مساجد/مدارس	I	C	A	R	C
۶. ثبت نیابتی برای معلولان/کم‌سوادان و PII Masking	I	I	A	R	C
۷. تبدیل خروجی‌ها به GeoJSON و نگاشت بر ۹ نظام	I	I	A / R	C	I
۸. پردازش NLP متون و ساخت نقشه‌های حرارتی	I	I	A / R	I	I
۹. ثبت علت رد/قبول نظرات و صدور کد ۱۶ رقمی	A	I	R	C	I
۱۰. ممیزی شمولیت بی‌صداها و کنترل کیفیت داده‌ها	A / R	C	C	C	I

۳

⚙️ فرآیند و زمان‌بندی عملیاتی گام دوم (SOP — بازه ۲۵ روزه)

📅 جدول زمان‌بندی و مراحل ۴ گانه SOP اجرایی گام دوم (۲۵ روز)

A

استقرار و فراخوان

روز ۱ تا ۵

انتشار ابزارهای برخط PPGIS
توزیع کدهای QR در اتوبوس‌ها
تست زیرساخت برخط پیشخوان

B

عملیات کیفی میدانی

روز ۶ تا ۱۲

اجرای پیمایش‌های Walkshop
مصاحبه عمیق با مطلعین کلیدی
ثبت نیابتی برای معلولان

C

کارگاه‌های محلی و سنجش کمی

روز ۱۳ تا ۱۸

برگزاری کارگاه‌های مساجد
اجرای ماژول Geobudgeting
ثبت آنلاین نظرات شهروندان

D

پردازش، تحلیل و ثبت ارزیابی

روز ۱۹ تا ۲۵

استخراج فایل‌های GeoJSON
پردازش NLP متون باز
ساخت نقشه‌های حرارتی

📌

گام A (روز ۱ تا ۵): فعال‌سازی ابزارهای برخط PPGIS در سامانه شهری؛ توزیع بنرها و کدهای QR در سطح شهر توسط شهرداری.

گام B (روز ۶ تا ۱۲): برگزاری پیمایش‌های Walkshop در محلات هدف؛ ثبت نیابتی نظرات معلولان و کم‌سوادان توسط تسهیل‌گران.

گام C (روز ۱۳ تا ۱۸): تشکیل جلسات درخت مسئله در مساجد و مدارس؛ فعال بودن نظرسنجی‌های برخط و ماژول بودجه‌ریزی جغرافیایی.

گام D (روز ۱۹ تا ۲۵): تبدیل داده‌ها به لایه‌های GIS؛ اجرای پردازش NLP؛ ساخت نقشه‌های حرارتی؛ ثبت علل کارشناسی رد/قبول نظرات و تحویل به کارفرما.

۴

🔍 سنجه‌ها، گارد کیفیت و ضمانت اجراهای قانونی گام دوم

برای تضمین کیفیت داده‌ها و اجتناب از انحرافات اجرایی، الزامات زیر بر اساس مواد ۶، ۸ و ۱۰ دستورالعمل اعمال می‌شود:

🛡️

گارد شمولیت دموگرافیک

Inclusivity Guard: در صورتی که سهم گروه‌های بی‌صدا (معلولان، زنان سرپرست خانوار، حاشیه‌نشینان) در دیتابیس گردآوری‌شده زیر ۲۵٪ باشد، صورت‌جلسه گام دوم باطل و مشاور مکلف به بازپیمایش میدانی ۷ روزه می‌گردد.

🎫

گارد اصالت و ردگیری داده‌ها

Traceability Guard: ۱۰۰٪ ورودی‌های دریافت‌شده باید واجد کد پیگیری ۱۶ رقمی یکتا بوده و در صورت رد نظر، ثبت علت کارشناسی و مستند قانونی در سامانه الزامی است.

💼

ضمانت مالی قرارداد مشاور

تأیید صورت‌وضعیت مالی مرحله دوم مشاور، منوط به ارائه لایه‌های استاندارد GeoJSON، آتلاس نقشه‌های حرارتی و تأییدیه شمولیت داده‌ها از سوی اداره کل راه و شهرسازی استان است.

✅

نتیجه عملیاتی: با پیاده‌سازی دقیق این ماتریس ۵ گانه، گام دوم به یک فرآیند نظام‌مند و قابل کنترل تبدیل می‌شود که در آن مسئولیت‌های هر رکن شفاف، داده‌های گردآوری‌شده اصیل و معتبر، و مشارکت واقعی تمامی اقشار جامعه تضمین می‌گردد.